Hlutdeildarlán eru sérstök tegund af fasteignalánum sem eru hugsuð til þess að auðvelda fólki að kaupa sína fyrstu íbúð eða fyrir þá sem ekki hafa átt íbúð síðastliðin 5 ár.
Í stuttu máli virka þau svo að:
- Þú tekur hefðbundið fasteignalán hjá banka eða lífeyrissjóði
- Ríkið, í gegnum HMS, leggur síðan til hlutdeildarlán, sem getur verið allt að 35% af kaupverði.
- Þú greiðir ekki mánaðarlega af hlutdeildarláninu heldur á ríkið hlutdeild í fasteigninni.
Hlutdeildarlán virka þannig að þú þarft að eiga fyrir 5% útborgun. Ríkið leggur síðan til allt að 25–35% hlut við fasteignakaupin sem er sjálft hlutdeildarlánið. Þú tekur síðan 60–70% húsnæðislán hjá lánastofnun fyrir afgangnum.
Hlutdeildarlán bera hvorki vexti né afborganir. Þau eru greidd upp þegar þú selur fasteignina eða þegar lánstími rennur út. Lánin eru veitt til 10 ára, en hægt er að framlengja lánstímann um fimm ár í senn, til allt að 25 ára, í samráði við HMS. Endurgreiðslan á hlutdeildarláninu fer svo eftir því hvernig verð íbúðarinnar þróast.
Segjum sem dæmi að þú kaupir íbúð á 50.000.000 kr.,
Þín útborgun (5%) er 2.500.000 kr.
Hlutdeildarláni (25%) nemur 12.500.000
Afgangurinn, eða 35.000.000 kr. koma sem hefðbundið húsnæðislán frá lánastofnun.
Ef verðmat eignarinnar hefur hækkað um 10%, úr 50.000.000 í 55.000.000 kr., þegar þú ætlar að selja eignina eða þegar lánstími hlutdeildarlánsins rennur út, hækkar hlutdeildarlánið í sama hlutfalli. Það fer þá úr 12.500.000 kr. í 13.750.000 kr. og er það upphæð endurgreiðslunnar.
En ef verð eignarinnar hefur lækkað í verði á þessum tíma, lækkar endurgreiðslan líka.
Ekki allir geta fengið hlutdeildarlán, þar sem ákveðnum skilyrðum þarf að vera fullnægt
- Viðkomandi þarf að vera fyrsti kaupandi eða ekki hafa átt eign síðustu 5 ár
- Tekjumörk, viðkomandi má ekki hafa of háar tekjur
- Fasteign þarf að uppfylla skilyrði hlutdeildarlána
- Eignahámark, viðkomandi má ekki eiga of mikið eigið fé. Að lágmarki 5% og ekki hærra en 10%
- Standast greiðslubyrðahlutfall Seðlabanka Íslands
Förum betur yfir þetta.
Eins og kom fram hér að ofan þarf að vera fyrsti kaupandi eða ekki hafa átt fasteign síðastliðin 5 ár.
Einnig eru tekjumörk, en þeir sem taka hlutdeildarlán mega einungis vera með með ákveðið háar tekjur á ári.
Ef taka á 25% hlutdeildarlán mega heildartekjur einstaklings ekki vera hærri en 10.000.000 síðustu 12 mánuði. Þessi upphæð er 15.000.000 ef um hjón og sambúðarfólk er að ræða.
Ef taka á 35% hlutdeildarlán mega heildartekjur einstaklings ekki vera hærri en 6.793.000 síðustu 12 mánuði, eða 10.620.000 ef um hjón og sambúðarfólk er að ræða.
Heildartekjur í þessu tilfelli eru grunnlaun, semsagt laun fyrir skatt.
Ef barn undir 20 ára aldri býr á heimilinu hækka tekjumörkin um 2.254.000 krónur á ári.
Eignin sjálf þarf einnig að uppfylla kröfur hlutdeildarlána.
Hlutdeildarlán eru veitt til kaupa á nýjum hagkvæmum íbúðum sem hafa verið samþykktar af HMS. Í undantekningartilvikum eru eldri íbúðir utan höfuðborgarsvæðisins samþykktar ef þær hafa verið gerðar upp sem nýjar. Ákveðin stærðar- og verðmörk eru til staðar og fer það eftir landsvæðum hver þessi mörk eru.
Eignavakt Aurbjargar hjálpar þér að finna eignir sem uppfylla skilyrði hlutdeildarlána. Þú getur í leiðinni sótt verðmat fyrir eignirnar og séð hvort eignin sé til sölu á ásættanlegu verði.
Einnig er ákveðið eignahámark. Til að geta sótt um hlutdeildarlán þarftu að eiga að lágmarki 5% eigið fé fyrir útborgun af fasteignaverði. Ef eigið fé, til dæmis sparnaður, er meira en 10% af kaupverði fasteignar getur það haft áhrif á hlutdeildarlánið og jafnvel leitt til þess að það verði ekki samþykkt.
Að auki þarftu að standast greiðslubyrðahlutfall Seðlabanka Íslands fyrir þann hluta sem hefðbundna húsnæðislánið nemur.
Seðlabankinn hefur sett reglur um hversu stór hluti launa má fara í afborganir lána á mánuði. Þegar kemur að hlutdeildarlánum má hlutfallið vera allt að 45% hjá einstaklingum og 40% hjá hjónum og sambúðarfólki.
Það þýðir að afborgun af hefðbundna húsnæðisláninu sem þú tekur hjá banka eða lífeyrissjóði má ekki vera hærri en 45% eða 40% af ráðstöfunartekjum þínum. Ráðstöfunartekjur eru þær tekjur sem þú færð greiddar út í hverjum mánuði.
Þú færð upplýsingar um hvort þú standist greiðslubyrðahlutfallið með greiðslumati frá lánastofnun.
Aurbjörg býður einnig upp á einfalt greiðslumat sem tekur mið af reglum Seðlabankans, svo þú getir strax áætlað hversu mikið þú getur ráðstafað í lán á mánuði.
Ekki er heimilt að leigja út eign sem keypt er með hlutdeildarláni. Kaupanda ber skylda að eiga lögheimili í eigninni. Það er þó hægt að sækja um heimild til tímabundinnar útleigu, en sérstök skilyrði þarf að uppfylla fyrir því.
Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS) býður upp á reiknivél sem gerir þér kleift að áætla hversu dýra fasteign þú getur keypt með hlutdeildarláni.
Í reiknivélinni slærð þú inn það eigið fé sem þú áætlar að geta ráðstafað til fasteignakaupa. Einnig þarftu að skrá skuldir, svo sem skammtímaskuldir, nýttar yfirdráttarheimildir og önnur lán, þar á meðal bílalán ef þau eru til staðar. Verðmæti bifreiðar er þó talið með sem eigið fé á móti bílaláni. Námslán teljast ekki til skulda við mat á eigin fé þegar sótt er um hlutdeildarlán.
Þegar þú hefur fundið eign sem uppfyllir skilyrði hlutdeildarlána sem og önnur skilyrði eru uppfyllt tekur við eftirfarandi ferli:
Þú getur sótt um hlutdeildarlán á tvo vegu:
1 - með samþykktu kauptilboði, eða
2 - án kauptilboðs, á grundvelli staðfests áætlaðs kaupverðs.
Umsækjendur með samþykkt kauptilboð hafa forgang við úthlutun.
Þá þarftu að:
- fara í greiðslumat, og
- sækja um grunnlán hjá lánastofnun að eigin vali.
Með umsókninni þurfa að fylgja:
- staðfesting á 5% eigin fé (viðskiptayfirlit frá banka)
- undirritað kauptilboð,
- álagningarseðill síðustu skattaskýrslu,
- greiðslumat frá lánastofnun,
- staðfesting á upphæð og lánskjörum grunnláns, ef hún liggur fyrir.
Þá þarftu að skila:
- staðfestingu á 5% eigin fé (viðskiptayfirlit frá banka),
- álagningarseðli síðustu skattaskýrslu.
Þegar þú færð síðan undirritað kauptilboð sendir þú það, ásamt greiðslumati og upplýsingum um grunnlánið, til Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS).
Ef umsóknin er samþykkt færðu lánssamþykki sem gildir í 3 mánuði. Þú sendir lánssamþykkið til fasteignasala og hlutdeildarlánið er greitt út þegar öll skjöl hafa verið þinglýst.
Ef umsókninni er synjað færðu tölvupóst með skýringu á ástæðu synjunar. Ef gögn vantaði eða forsendur hafa breyst er hægt að óska eftir endurupptöku máls með nýjum upplýsingum.
Á hverju ári er ákveðin fjárhæð ráðstafað til hlutdeildarlána.
- Hver mánuður er eitt úthlutunartímabil.
- Ef umsóknir eru fleiri en lánsfé leyfir er dregið af handahófi.
- Umsóknir með samþykktu kauptilboði hafa forgang.
Ef umsókn er synjað vegna skorts á fjármagni er hægt að sækja um aftur næsta mánuð.
